صدیقه وینگرتنر

صدیقه با نام صدیقه ژوبل در کابل به دنیا آمد. دویست سال پیش از او، نیاکانش، خانواده‌ای پارسی‌زبان از کشمیر، در این شهر ساکن شده بودند؛ در روزگاری که کابل، پیشاور و کشمیر هنوز به یک جهان فرهنگی مشترک تعلق داشتند.

او در خانه‌ای بزرگ شد که شعر پارسی بخشی از زندگی روزانه‌اش بود. پدربزرگش، محمدحیدر ژوبل، تاریخ ادبیات فارسی را در دانشگاه کابل درس می‌داد. پدرش، محمدعثمان ژوبل، حقوق‌دانی بود که چهل‌وپنج سال را وقف قانون‌مداری و عدالت کرد. صدیقه نوشته است که پدرش او را در شش‌سالگی با منشور سازمان ملل متحد آشنا کرد.

از پدرش این باور را به ارث برد که قانون برای پاسداری از هر انسانی است، و نیروی یک کشور در گوناگونی آن است، نه در انزوا. از پدربزرگش دلبستگی به زبان را به‌عنوان حافظهٔ یک تمدن به ارث برد.

در بیست‌وپنج‌سالگی سرزمینش را ترک کرد. این فاصله بخشی از نگاه او شد: نگاه کسی که جایی را از درون می‌شناسد و از دور دیده است که تصمیم‌هایی که جای دیگری گرفته شد، چگونه آن را دگرگون کرد.

نوشتهٔ او میان دو مقیاس حرکت می‌کند. «دختر گمشدهٔ هندوکش» تاریخ افغانستان را از میان امپراتوری‌ها، مرزها و ایدئولوژی‌ها و از دریچهٔ تجربهٔ یک خانواده دنبال می‌کند. «پارادوکس برژینسکی» به صفحهٔ شطرنج جهانی رو می‌کند و فرض‌های راهبردی‌ای را که یک نسل سیاست غرب را هدایت کردند، برای دیپلمات‌ها و خوانندگان عمومی بازمی‌سنجد.

آنچه این دو را به هم پیوند می‌دهد، یک روش است: گذاشتن روایت‌های رایج در کنار منابع، گواهی‌ها و تجربهٔ زیسته، و ارائهٔ نتیجه به‌صورت استدلالی گشوده به گفت‌وگو.

در کانون کار او مفهوم پارسی «داد» قرار دارد، یعنی عدالت به معنای نظم بر حق، و ضدّ آن، «بیداد». او از زبان فارسی به‌عنوان میراثی تمدنی می‌نویسد و از آزادی زنان به‌عنوان سنجهٔ تندرستی هر جامعه.

«دختر گمشده»ی او یک انسان نیست، بلکه نماد هویت، زبان، آزادی و داد است؛ و کتاب‌هایش کوششی‌اند برای بازگرداندن این نماد به خانه.

دادdad · بیدادbidad · اوou